Leke Tedavisi Nedir?
Ciltte çevresinden daha koyu görünen alanlara genel olarak leke (hiperpigmentasyon) denir. Lekeler, cilde rengini veren melanin pigmentinin bir bölgede fazla üretilmesi ya da birikmesiyle oluşur. Leke tedavisi, bu alanların görünümünü azaltmaya ve cilt tonunu daha eşit hâle getirmeye yönelik yöntemlerin ortak adıdır.
Lekelerin tek bir nedeni ve tek bir tedavisi yoktur. Lekenin türü, derinliği ve kişinin cilt tipi, hangi yöntemin uygun olduğunu belirler. Serdivan'daki kliniğimizde tedavi planı, muayenede lekenin türü belirlendikten sonra yapılır.
Cilt Lekeleri Neden Oluşur?
En sık karşılaşılan leke türleri ve nedenleri şunlardır:
| Leke türü | Nasıl görünür? | Sık rastlanan nedenler |
|---|---|---|
| Güneş lekesi (yaşlılık lekesi) | Yüz ve el sırtı gibi güneş gören bölgelerde, sınırları belirgin kahverengi lekeler | Yıllar içinde biriken güneş hasarı |
| Melazma (gebelik maskesi) | Yanaklarda, alında, üst dudakta ve çenede çoğunlukla iki taraflı, açık ya da koyu kahverengi alanlar | Güneş ışığı, gebelik ve doğum kontrol hapı gibi hormonal etkenler, genetik yatkınlık |
| Sivilce ve iltihap sonrası leke | Sivilce, yara ya da tahriş geçiren bölgede kalan koyu renkli alanlar | Ciltteki iltihabın ardından artan pigment üretimi; koyu tenlerde daha sık ve belirgin |
| Çil | Güneşte koyulaşıp kışın açılan küçük, açık kahverengi noktalar | Genetik yatkınlık ve güneş |
Hangi Lekeler Mutlaka Hekime Gösterilmeli?
Her koyu renkli alan sıradan bir leke değildir. Yeni ortaya çıkan, kısa sürede büyüyen, rengi ya da şekli değişen, kenarları düzensiz olan, birden fazla renk içeren, kaşınan veya kanayan lekeler ve benler, estetik bir uygulamadan önce bir dermatoloji uzmanına gösterilmelidir. Tanısı netleşmemiş bir lekeye leke tedavisi uygulanmaz.
Leke Tedavisinde Hangi Yöntemler Kullanılır?
Yöntem, lekenin türüne ve derinliğine göre seçilir; çoğu zaman birden fazla yöntem birlikte kullanılır:
- Güneşten korunma: Tüm leke tedavilerinin temelidir. Geniş spektrumlu, yüksek koruma faktörlü güneş koruyucu her gün kullanılmadığında diğer yöntemlerle elde edilen sonuç korunamaz.
- Renk açıcı kremler: Melanin üretimini azaltan kremler, hekimin önerisiyle ve kontrolünde kullanılır.
- Kimyasal peeling: Cildin üst katmanlarını kontrollü biçimde soyarak yüzeydeki pigmentin azalmasına yardımcı olur. Peeling türlerini ve süreci kimyasal peeling sayfamızda anlattık.
- Mezoterapi: Cilt tonunu eşitlemeye yönelik maddelerin, küçük enjeksiyonlarla cildin orta katmanına uygulanmasıdır. Ayrıntılar için mezoterapi sayfamıza bakabilirsiniz.
- Lazer ve ışık tabanlı yöntemler: Pigmenti hedef alan cihazlarla uygulanır ve özellikle güneş lekelerinde tercih edilebilir. Melazmada ve koyu tenlerde lekeyi koyulaştırma riski nedeniyle dikkatle kullanılır.
Melazma tedavisine yönelik kontrollü çalışmaları inceleyen kapsamlı bir derlemede, en güçlü kanıtın renk açıcı kremlere ait olduğu; kimyasal peeling ile lazer ve ışık tabanlı yöntemlerin kremlerden daha etkili bulunmadığı ve istenmeyen etki riskinin daha yüksek olduğu bildirilmiştir. Bu nedenle melazmada peeling ve cihaz uygulamaları, kremlerin ve güneşten korunmanın yerine değil, gerektiğinde onlara ek olarak planlanır.
Kliniğimizde Uygulanan Kombine Yöntem
Kliniğimizde lekelerde uygulanan yöntemlerden biri, cihazla yapılan bir ön hazırlığın ardından peeling solüsyonunun uygulandığı kombine bir tekniktir (Electroporo Cosmesis). İlk aşamada döner bir elektrot birkaç dakika boyunca yüz derisinin üzerinden geçirilir ve cildin en üst tabakası solüsyonun geçişine daha açık hâle getirilir. İkinci aşamada lekeye yönelik peeling solüsyonu cilde uygulanır.
Lekelerin bir kısmı çıplak gözle görülebilirken bir kısmı ancak Wood lambası adı verilen özel bir ışık altında belirginleşir. Muayenede bu ışıkla lekenin yaygınlığı ve derinliği değerlendirilir; bu değerlendirme hem yöntem seçimini hem de beklenen sonucu etkiler.
Leke Tedavisi Kaç Seans Sürer?
Süre lekenin türüne, derinliğine ve kullanılan yönteme göre değişir. Peeling ve mezoterapi gibi uygulamalar çoğunlukla 2–3 hafta arayla, 3–6 seanslık bir plan olarak yürütülür. Renk açıcı kremlerde etki haftalar içinde başlar, belirgin sonuç ise birkaç ayı bulabilir. Yüzeysel lekeler daha kısa sürede açılabilirken derin ve uzun süredir var olan lekelerin tek seansta kaybolması beklenmez.
Leke Tedavisinden Sonra Lekeler Tekrarlar mı?
Tekrarlayabilir. Leke tedavisi mevcut pigmentin görünümünü azaltır; ancak güneş, hormonal değişiklikler ya da ciltteki iltihap gibi lekeye yol açan etkenler devam ederse lekeler yeniden belirginleşebilir. Melazma bu açıdan en zorlu leke türüdür: uzun süreli bir durumdur, yaz aylarında ve hormonal değişikliklerle koyulaşma eğilimi gösterir ve tedaviden sonra da bakım gerektirir.
Lekelerin tekrarlama olasılığını azaltmak için şunlara dikkat edilmelidir:
- Geniş spektrumlu, yüksek koruma faktörlü güneş koruyucuyu her gün kullanmak ve dışarıdayken 2–3 saatte bir yenilemek
- Şapka ve güneş gözlüğüyle güneşten korunmayı sürdürmek
- Solaryumdan uzak durmak
- Hekimin önerdiği bakım kremlerini aksatmamak
- Sivilceleri sıkmamak ve cildi tahriş eden ürünlerden kaçınmak
Leke Tedavisinin Olası Yan Etkileri Nelerdir?
Yan etkiler kullanılan yönteme göre değişir; çoğu hafif ve geçicidir. Görülebilecek durumlar şunlardır:
- Kızarıklık, yanma, kuruluk ve soyulma
- Kremlere ya da peeling solüsyonlarına bağlı tahriş
- Tedavi edilen bölgenin koyulaşması; özellikle koyu tenlerde ve güneşten korunulmadığında
- Uçuk öyküsü olanlarda uçuğun yeniden ortaya çıkması
Leke tedavisinde amaç cildi tahriş etmeden ilerlemektir; çünkü tahriş, özellikle melazmada ve koyu tenlerde lekeyi koyulaştırabilir. Bu nedenle yöntemlerin yoğunluğu ve sıklığı cildin verdiği yanıta göre ayarlanır.
Kimlere Leke Tedavisi Uygulanmaz?
Şu durumlarda işlem yapılmaz veya ertelenir:
- Gebelik ve emzirme dönemi — bu dönemde bazı kremler ve peeling maddeleri kullanılmaz.
- Uygulama bölgesinde aktif enfeksiyon, açık yara veya uçuk
- Güneşe duyarlılığı artıran ilaçların kullanımı
- Son bir ay içinde solaryuma girilmiş ya da yoğun güneş görmüş cilt
- Tanısı netleşmemiş, şüpheli görünümlü leke veya ben
Kullanılan tüm ilaçlar ve kremler muayenede hekime bildirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Leke tedavisi kaç seans sürer?
Lekenin türüne, derinliğine ve cilt yapısına göre değişmekle birlikte peeling ve mezoterapi gibi uygulamalar çoğunlukla 2–3 hafta arayla, 3–6 seanslık bir plan olarak yürütülür. Seans sayısına muayenede hekim karar verir.
Lekeler tek seansta geçer mi?
Çok yüzeysel lekeler ilk seanstan sonra hafifleyebilir; ancak derin ve uzun süredir var olan lekelerin tek seansta kaybolması beklenmez. Leke tedavisi, sabır gerektiren ve birkaç aşamada ilerleyen bir süreçtir.
Leke tedavisi sırasında ciltte soyulma veya kızarıklık olur mu?
Uygulanan yönteme göre değişir. Kimyasal peeling sonrasında birkaç gün süren kızarıklık, gerginlik ve ince soyulma beklenen bir durumdur. Soyulan deri elle koparılmamalıdır.
Leke tedavisi sonrası nelere dikkat edilmeli?
Mevsim fark etmeksizin güneş koruyucu her gün kullanılmalı ve dışarıdayken 2–3 saatte bir yenilenmelidir. Soyulan deri koparılmamalı, cilt nemli tutulmalı ve hekimin önerdiği kremler aksatılmadan kullanılmalıdır.
Leke tedavisi yazın yapılır mı?
Cildi hassaslaştıran yoğun peeling ve lazer uygulamaları, güneşin yoğun olduğu aylarda lekeyi koyulaştırma riski nedeniyle genellikle ertelenir; bu işlemler için sonbahar ve kış daha uygundur. Güneş koruyucu ve hekimin önerdiği kremlerle yürütülen tedavi ise yıl boyunca sürdürülebilir.
Gebelikte çıkan lekeler geçer mi?
Gebelikte ortaya çıkan melazma, bazı kişilerde doğumdan sonra kendiliğinden açılabilir; bazı kişilerde ise devam edebilir. Gebelik ve emzirme döneminde bazı kremler ve işlemler kullanılmadığından tedavi çoğunlukla bu dönemden sonra planlanır. Bu süreçte güneşten korunmak en önemli önlemdir.
Leke kremleri hekime danışmadan kullanılabilir mi?
Bazı renk açıcı kremler yalnızca hekim önerisiyle ve belirli sürelerle kullanılmalıdır. Uzun süreli ve kontrolsüz kullanım ciltte tahrişe ve renk değişikliklerine yol açabilir. Hangi kremin, ne kadar süreyle kullanılacağına hekim karar verir.
Lazerle leke tedavisi kalıcı mı?
Lazer, mevcut pigmentin görünümünü azaltabilir; ancak lekeye yol açan etkenler devam ederse lekeler yeniden ortaya çıkabilir. Melazmada lazer, lekeyi koyulaştırma riski nedeniyle dikkatle ve çoğunlukla kremlerle birlikte kullanılır.
Randevu Al
Kaynaklar
- McKesey J, Tovar-Garza A, Pandya AG. American Journal of Clinical Dermatology, 2020. Melasma Treatment: An Evidence-Based Review
- Davis EC, Callender VD. The Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology, 2010. Postinflammatory hyperpigmentation: a review of the epidemiology, clinical features, and treatment options in skin of color
- O'Connor AA, Lowe PM, Shumack S, Lim AC. Australasian Journal of Dermatology, 2018. Chemical peels: A review of current practice
